Αρχιτεκτονική Εσωτερικών Χώρων / Χώροι Εκπαίδευσης & Προπλάσματα: Περίγραμμα Μαθήματος

ΤΙΤΛΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ  Αρχιτεκτονική Εσωτερικών Χώρων / χώροι εκπαίδευσης + Προπλάσματα

ΚΩΔΙΚΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Δ1

ΤΥΠΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ Σύνθεση

ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ  ΜΕ

ΕΒΔΟΜΑΔΙΑΙΕΣ ΩΡΕΣ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ  10

ΠΙΣΤΩΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ 7

ΤΥΠΙΚΟ ΕΞΑΜΗΝΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑΣ Δ
Διδάσκοντες: Κωτσή Αγγελική

Επιστημονικοί συνεργάτες: Αναστασάκης Μανώλης, Κλωνιζάκης Αριστείδης, Μαρνέλλος Δημήτρης, Μερμίγκη Δήμητρα, Ψιλόπουλος Άγγελος
Εαρινό Εξάμηνο: 2011 – 2012

ΣΚΟΠΟΣ ΚΑΙ ΣΤΟΧΟΣ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Βασικός σκοπός του μαθήματος είναι η απόκτηση γνώσεων και η εξοικείωση των σπουδαστών με τις αρχές και μεθόδους του σχεδιασμού των χώρων εκπαίδευσης και των σχετικών χώρων πρόνοιας, μέσα από την κατανόηση της παιδαγωγικής τους διάστασης και της ιδιαιτερότητας των καλυπτομένων αναγκών τους, με στόχο την καλλιέργεια και ανάπτυξη της ικανότητάς τους στην οργάνωση και σύνθεση των χώρων αυτών. Ιδιαίτερη προσοχή δίνεται στην εξοικείωση των σπουδαστών με τη διαχείριση και χρήση όλων των διατιθέμενων σήμερα σχεδιαστικών εργαλείων και μέσων, με έμφαση στη χρήση προπλασμάτων και κατασκευή μακέτας, με στόχο την υποβοήθηση της επεξεργασίας της συνθετικής τους ιδέας, αλλά και την επίτευξη μιας άρτιας και ενδιαφέρουσας παρουσίασης της πρότασής τους.

Προς τούτο συμπεριλαμβάνεται η λειτουργία εργαστηρίου προπλασμάτων, με διάρκεια δύο εβδομαδιαίων ωρών, όπως ορίστηκε από τον Τομέα Μαθημάτων.

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ

Α. Το μάθημα υποστηρίζεται από σειρά διαλέξεων διαμορφωμένων σε ενότητες πάνω σ’ ένα θεματικό άξονα, ο οποίος προσεγγίζει την οργάνωση και σύνθεση των χώρων αυτών, ως χωρικό αποτέλεσμα κοινωνικό-οικονομικών και πολιτιστικών συνθηκών, ως χωρική έκφραση ψυχολογικών προσεγγίσεων, παιδαγωγικών επιλογών, διδακτικών διαδικασιών, τεχνολογικών διεισδύσεων, περιβαλλοντικών απαιτήσεων και αισθητικών αναζητήσεων, που υπακούουν σ’ ένα σχεδιασμό στη βάση εργονομικών αρχών και αντιληπτικών μηχανισμών.

Οι διαλέξεις διαπραγματεύονται τα ζητήματα:

  1. Συνθετική προσέγγιση του ζητήματος. Πορεία και στάδια της σχεδιαστικής υλοποίησης. Απαιτήσεις της εργασίας.
  2. Εκπαιδευτικός χώρος, εκπαίδευση και κοινωνία. Παράγοντες που επηρεάζουν τη διαμόρφωση των εκπαιδευτικών χώρων (κοινωνικοοικονομικοί-παιδαγωγικοί-ψυχολογικοί-περιβαλλοντικοί-αισθητικοί). Ανασκόπηση του σχεδιασμού των εκπαιδευτικών χώρων.
  3. Παιδαγωγική, μορφές διδασκαλίας και σχολικοί χώροι. Παιδί και σχολικός χώρος: απαιτήσεις δομημένου χώρου και διαμόρφωση σχολικού περιβάλλοντος σε σχέση με την ανάπτυξη του παιδιού και τις αρχές μάθησης. Η Τάξη.
  4. Σχεδιασμός των εκπαιδευτικών χώρων. Ρόλος – ιδιότητες – χαρακτηριστικά του σχολικού χώρου. Αρχές σύνθεσης. Απαιτήσεις χώρων (εμβαδά).
  5. Σχολική αρχιτεκτονική: ανάγκες, λειτουργίες, χώροι, ανθρωπομετρικά μεγέθη, διαστάσεις, εξοπλισμοί χώρων, διατάξεις, οργάνωση χώρων και σχέσεις μεταξύ τους.
  6. Ανάλυση των χώρων του σχολικού κτιρίου. Ο ρόλος τους, η οργάνωσή τους, ο εξοπλισμός τους και η μεταξύ τους σχέση.
  7. Υπαίθριος χώρος, σχέση με το δομημένο, διαμορφώσεις, χώρος παιχνιδιού.
  8. Περιβάλλον φυσικό, ενέργεια και σχεδιασμός των εκπαιδευτικών κτιρίων. Ανοίγματα, φωτισμός, αερισμός, δροσισμός, πλαίσια σχεδιασμού.
  9. Μορφολογικές και αισθητικές αναζητήσεις.
  10. Δομή-Υλικά-Εξοπλισμός.
  11. Χρωματική μελέτη. Παρουσιάσεις εργασιών.
  12. Η εκπαίδευση και τα σχολικά κτίρια την εποχή της παγκοσμιοποίησης, των media και της πληροφορίας: νέες κοινωνικές συνθήκες, νέες τεχνολογικές δυνατότητες και ανάγκη ανασχεδιασμού του εκπαιδευτικού χώρου.
  13. Προς το «νέο σχολείο», το «ψηφιακό σχολείο», το «σχολείο χωρίς τοίχους», την επανασχολειοποίηση ή την αποσχολειοποίηση;

Οι φοιτητές εκπονούν μια εργασία πάνω σ’ ένα θεωρητικό θέμα την οποία την καταθέτουν ή την παρουσιάζουν και η αξιολόγησή της προσμετράται κατά ένα ποσοστό στην τελική βαθμολογία.
Β. Περιλαμβάνει ως άσκηση εφαρμογής την επέμβαση σε συγκεκριμένο σχολικό κτίριο, με στόχο την αναδιαμόρφωσή του για την κάλυψη των αναγκών δημοτικής εκπαίδευσης. Η άσκηση διεκπεραιώνεται από ομάδες σπουδαστών των δύο ή τριών ατόμων και αναπτύσσεται σε δύο στάδια:

  1. Το αναλυτικό, που περιλαμβάνει όλη την προεργασία της ανάπτυξης του θέματος (βιβλιογραφική έρευνα, ασκήσεις εξοικείωσης των σπουδαστών με τις ιδιαιτερότητες των χώρων, υπολογισμό εμβαδών, σύνταξη οργανογράμματος των απαιτουμένων χώρων) με συνεχείς παρουσιάσεις της δουλειάς τους.
  2. Το συνθετικό, που καλύπτει τον προβληματισμό πάνω στις διάφορες δυνατότητες σύνθεσης, τον καθορισμό της συνθετικής ιδέας των σπουδαστών και Ιδιαίτερη βαρύτητα κατά το σχεδιασμό δίνεται στη σύνδεση του σχολικού χώρου με το ευρύτερο περιβάλλον, στην ευελιξία και επικοινωνία των χώρων, στη λειτουργική και αισθητική τους αντιμετώπιση, στο ρόλο του υπαίθριου χώρου, στη σχέση του με τον εσωτερικό χώρο και στην προσπελασιμότητά του, ιδίως από άτομα με ιδιαίτερες ανάγκες. Εκ παραλλήλου εξετάζονται ζητήματα σχεδιασμού των δομικών του στοιχείων, επιλογής των υλικών, των χρωματικών συνθέσεων και του εξοπλισμού.

Οι διορθώσεις της άσκησης γίνονται πάνω στα σκίτσα, σχέδια και προπλάσματα εργασίας της κάθε ομάδας. Κατά τη διεξαγωγή του εργαστηρίου ορίζεται μια πρώτη κοινή παρουσίαση και αξιολόγηση στο τέλος του σταδίου της ανάλυσης, όπου οι ομάδες καταθέτουν τους στόχους και τις προθέσεις τους κατά την αντιμετώπιση του θέματος. Στη συνέχεια ορίζεται μια δεύτερη παράδοση-παρουσίαση και αξιολόγηση των συνθετικών αρχών, κατευθύνσεων και της συνθετικής τους ιδέας, παρουσιασμένη σε μακέτα εργασίας και σκίτσα ενώπιον όλων. Ακολουθεί η τρίτη παρουσίαση-αξιολόγηση της οριστικοποίησης της ιδέας με τα απαραίτητα σχέδια και προπλάσματα, ενώπιον όλων. Ακολουθεί λεπτομερής περαιτέρω επεξεργασία της τελικής συνθετικής πρότασης, καθώς και η μελέτη της επιλεγμένης λειτουργικής ενότητας, η οποία παρουσιάζονται, ενώπιον όλων, σε μια τέταρτη παρουσίαση και η οποία απεικονίζεται σε σχέδια, σκίτσα, μακέτα παρουσίασης, κλπ, και συνοδεύεται από σύντομο επεξηγηματικό κείμενο. Η τελική παράδοση-αξιολόγηση πραγματοποιείται ενώπιον όλων, με παρουσίαση των σχεδίων οργανωμένων σε πινακίδες και με υποστήριξη της πρότασης από την κάθε ομάδα.

Η αξιολόγηση τέλος πραγματοποιείται μετά από συνεκτίμηση της ενεργούς συμμετοχής, της πρωτοτυπίας της συνθετικής ιδέας, της πορείας της εξέλιξης της πρότασης, του βαθμού επίλυσης και της επάρκειας της θεωρητικής υποστήριξης του θέματος, της σχεδιαστικής παρουσίασης, καθώς και της ικανότητας ανάπτυξης και παρουσίασης της εργασίας.

Παράλληλα με τη διεξαγωγή του θέματος οι σπουδαστές υποστηρίζονται, μεθοδολογικά και κατασκευαστικά, για την υλοποίηση των προπλασμάτων και της μακέτας.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Ελληνική
1. ΑΝΑΣΤΑΣΑΚΗΣ Μ., (2003), Ανασχεδιάζοντας τη βιβλιοθήκη στο σχολείο, Αθήνα, Μεταίχμιο
2. ΓΕΡΜΑΝΟΣ Δ., (1998), Χώρος και διαδικασίες αγωγής, Αθήνα, Gutenberg
3. ΓΕΡΜΑΝΟΣ Δ., (2002), Οι Τοίχοι της Γνώσης, Αθήνα, Gutenberg
4. ΚΑΡΕΤΣΟΣ Σ., (2005), Βιοκλιματικό Σχολείο: Εκπαιδευτικό πλαίσιο οργάνωσης-Υλοποίησης-Διαχείρισης, Επιστημονικές αναφορές Cosmos του υπουργείου Παιδείας, http://www.srcosmos.gr
5. ΚΟΥΜΑΚΗΣ Γ., (2001), Θεωρία και Φιλοσοφία της Παιδείας, Αθήνα, Τυπωθήτω
6. ΚΩΤΣΗ Α., (2001), Ο Εκπαιδευτικός χώρος και το Παιδί, εις Ανθρωπολογικές Προσεγγίσεις της Πόλης, Αθήνα, ΕΜΠ
7. ΚΩΤΣΗ Α., (2007), Οι σημερινές συνθήκες στο περιβάλλον του παιδιού και η ανάγκη επανασχεδιασμού του σχολικού του χώρου, εισήγηση στο 19ο Πανελλήνιο συνέδριο της Ελληνικής Εταιρίας Κοινωνικής Παιδιατρικής και Προαγωγής της Υγείας με θέμα «Παιδί-οικογένεια στον 21ο αιώνα», Πρακτικά συνεδρίου
8. ΚΩΤΣΗ Α., (2008), Πόλη-Σώμα και Περιβάλλον, Εισήγηση στο διεθνές συνέδριο SBO8MED, Αθήνα, Επιστημονικές αναφορές Cosmos του Υπ. Παιδείας, (καταχώρηση ως Kotsi A), http://www.srcosmos.gr
9. ΚΩΤΣΗ Α., (2009), Θεωρία της εξέλιξης-Νέες παιδαγωγικές προσεγγίσεις και σχολικοί χώροι, Εισήγηση στο συνέδριο «Εβδομάδα Κάρολου Δαρβίνου» του Πανεπιστημίου Αθηνών, Αθήνα, Πρακτικά συνεδρίου
10. ΜΑΤΣΑΓΓΟΥΡΑΣ Η., (2005), Η Σχολική Τάξη. Χώρος-ομάδα-πειθαρχία-μέθοδος, Αθήνα, Γρηγόρη
11. ΜΠΟΤΣΟΓΛΟΥ Κ., (2010), Υπαίθριοι χώροι παιχνιδιού και παιδί, Αθήνα, Τυπωθήτω
12. ΝΤΟΛΙΟΠΟΥΛΟΥ Ε., (2005), Σύγχρονα Προγράμματα για παιδιά προσχολικής Ηλικίας, Αθήνα, Τυπωθήτω
13. ΞΑΝΘΟΠΟΥΛΟΣ Κ., Από το κλειστό στο ανοικτό σχολείο: θεσμικές ρήξεις και αρχιτεκτονικές καθαιρέσεις, Αρχιτεκτονική σχολή Αθηνών
14. Περιοδικό: Σύγχρονα Θέματα, τεύχος 99, (2007), Célestin Freinet
15. ΠΟΥΡΚΟΣ Μ.,(2008), Ενσώματος Νους, Πλαισιοθετημένη Γνώση και Εκπαίδευση, Διεπιστημονικές Προσεγγίσεις, Αθήνα, Gutenberg
16. ΣΙΒΡΟΠΟΥΛΟΥ Ρ., Η οργάνωση και ο σχεδιασμός του χώρου στο πλαίσιο του παιχνιδιού, Αθήνα, Πατάκης
17. Συλλογικό (2009), Δημιουργώντας βιώσιμα σχολικά περιβάλλοντα, Θεσσαλονίκη, Επίκεντρο
18. ΤΣΟΥΚΑΛΑ Κ., (2000), Τάσεις στη Σχολική Αρχιτεκτονική, Θεσσαλονίκη, Παρατηρητής
19. ΤΣΟΥΚΑΛΑ Κ., επιμέλεια, (2000), Αρχιτεκτονική, Παιδί και Αγωγή, Θεσσαλονίκη, Παρατηρητής
20. ΤΣΟΥΚΑΛΑ Κ. (2006), Παιδική αστική εντοπία, Αθήνα, Τυπωθήτω
21. ΤΣΟΥΚΑΛΑ Κ., επιμέλεια, (2010), Μετανεωτερικές Επ-όψεις, Θεσσαλονίκη, Επίκεντρο
22. ΦΑΤΟΥΡΟΣ Δ. (2006), Ένα συντακτικό της αρχιτεκτονικής σύνθεσης, Θεσσαλονίκη, Επίκεντρο

Ξενόγλωσση :
1. BRUBAKER W.C., (1998), Planning and Designing schools, McGraw-Hill Publishing Co
2. CHATEAUX J., (1985), L’enfant et le jeu, Scarabée
3. DEROUET-BESSON M.C., (1998), Les Murs de l’école, Paris, Métailié
4. DEVELAY M., (1996), Donner du sens à l’école, Paris, ESF, collection Pratiques et enjeux pédagogiques
5. DEWEY J., (2004), L’école et l’enfant, Paris, Fabert
6. DUDEK M., (2000), Architecture of Schools: The new learning environments, Architectural Press
7. DUDEK M., (2005), Children’s Spaces, Architectural Press
8. DUDEK M., (2007), Écoles et jardins d’enfants – Projets et réalisations, Infolio. Τίτλος στα Αγγλικά: Schools and Kindergartens – A Design Manual
9. DURKHEIM E., (1993, 4η έκδοση), Éducation et sociologie, Paris, PUF
10. MAZALTO M., (2008), Architecture scolaire et réussite éducative, Ouvrage collectif, Paris, Fabert
11. MEDICI A., (1990, 13e édition), L’Éducation Nouvelle, Paris, PUF, coll. Que sais-je ?
12. MESMIN G., (1978), Το παιδί, η αρχιτεκτονική και ο χώρος, Αθήνα, Μνήμη
13. MORIN E., (2000), Οι εφτά γνώσεις κλειδιά για την παιδεία του μέλλοντος, Αθήνα, Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου
14. Ouvrage collectif δίγλωσσο, (2003), L’école de plein air / Open-Air Schools, Dijon-Quetigny, Recherches
23. PELLEGRINO P., (2006), Το νόημα του Χώρου. Η εποχή και ο τόπος, Βιβλίο Ι, Αθήνα, Τυπωθήτω
15. PIAGET J., (1967), La psychologie de l’intelligence, Paris, Armand Colin
16. SORRELL J., SORRELL F., (2005), Joined Up Design for Schools, Merrell Publishers Ltd
17. SNEIDER M., (2002), Do School Facilities Affect Academic Outcomes? http://www.ncef.org/pubs/outcomes.pdf
18. SPENCER C. (Ed), BLADES M. (Ed), (2006), Children and Their Environments: Learning, Using and Designing Spaces, Cambridge University Press
19. UPTON D., (2004), L’architecture scolaire, Essai d’historiographie internationale, No spécial de la revue Histoire de l’éducation, INPR

Συλλογές κτιριακών μελετών:
1. Architecture et apprentissage : 55 établissements d’enseignement exemplaires, (2006), OCDE, ή στην Αγγλική έκδοση Designs for Learning : 55 Exemplary Educational facilities, OECD. Μπορείτε να το επισκεφθείτε και να το διαβάσετε στην ηλεκτρονική του μορφή στο σύνδεσμο: http://books.google.co.uk/books?id=mFYaHJUDKVoC&lpg=PP1&ots=73BUQew08I&dq=Designs%20for%20Learning.%2055%20Exemplary%20Educational%20Facilities.%20OECD.&pg=PT1#v=onepage&q&f=false
2. PEB Compendium of Exemplary Educational Facilities, 3rd Edition OECD, ανάγνωση ηλεκτρονική περιορισμένων σελίδων στο σύνδεσμο: http://books.google.co.uk/books?id=wb1sOb5YvC8C&lpg=PP1&ots=T3PpI4lk3O&dq=PEB%20Compendium%20of%20Exemplary%20Educational%20Facilities%203rd%20Edition%20OECD&pg=PP1#v=onepage&q=PEB%20Compendium%20of%20Exemplary%20Educational%20Facilities%203rd%20Edition%20OECD&f=false
3. Crèches, Écoles et Lycées: nouvelles tendances architecturales, (2008), Éditions Place des Victoires
4. Great Kids’ Spaces, (2006), Links
5. Preschool and kindergarten architecture, (2006), Links
Δικτυακοί τόποι:
1. http://www.e-yliko.gr, ή http://www.minedu.gov.gr Δικτυακοί τόποι του Υπουργείου Παιδείας για το «ανοικτό σχολείο» και το «ψηφιακό» σχολείο
2. http://www.sustainable schools.new.eddo.au Για το αειφόρο σχολείο
3. http://www.nationalcollege.org.uk/index.htm Για την καθοδήγηση σχολείων και παιδιών
4. http://www.openarchives.gr Μηχανή αναζήτησης ελληνικών ψηφιακών βιβλιοθηκών
5. http://www.srcosmos.gr Επιστημονικές αναφορές Cosmos του Υπουργείου Παιδείας
6. http://www.unioncatalog.gr/ucportal/ Συλλογικός Κατάλογος Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών
7. http://www.worldcat.org Η βιβλιοθήκη WorldCat είναι το μεγαλύτερο δίκτυο βιβλιοθηκών στον κόσµο
8. http://www.ekt.gr ΕΚΤ (Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης) διαθέτει βάσεις δεδομένων στις οποίες μπορείτε να βρείτε πλήρες κείμενο
9. http://books.google.com/ Περιλαμβάνει ψηφιακά βιβλία
10. http://kireas.org/smf/index.php?PHPSESSID=e698c45c3cc99e1824c2a048d00673eb&topic=705.msg1039#msg1039
11. http://www.designshare.com/index.php/home
12. http://www.fastcodesign.com/1665867/school-without-walls-fosters-a-free-wheeling-theory-of-learning
13. http://www.esos.gr/index.php

Για το θέμα της Άσκησης του Εργαστηρίου, δείτε εδώ.

Ώρες υποδοχής των σπουδαστών:
Η εκπαιδευτικός Αγγελική Κωτσή: Τρίτη και Τετάρτη 10:30-11:30 στην αίθουσα του Τομέα Α’

4 thoughts on “Αρχιτεκτονική Εσωτερικών Χώρων / Χώροι Εκπαίδευσης & Προπλάσματα: Περίγραμμα Μαθήματος

  1. Παράθεμα: Ενημέρωση του Blog: Περίγραμμα μαθήματος & Θέμα της άσκησης | edulab4

  2. Τι εννοείτε με το «σχέση με το δομημένο» στο 7ο θέμα της θεωρητικής εργασίας???

    • Σχέση με το ευρύτερο οικιστικό και κοινωνικό περιβάλλον, ενσωμάτωση στο τοπίο της πόλης, σχέση με την κοινότητα, κτλ.

      • Άκυρο! Κατάλαβα κάτι τελείως άλλο… Εννοούμε σχέση με το υπάρχον κτίριο: «δομημένος» χώρος, σαν να λέμε σε αντιδιαστολή με τον «ελεύθερο» (υπαίθριο) χώρο.
        Για να το εξηγήσω περισσότερο, μιλάμε για σχέση της τάξης με τον υπαίθριο χώρο, «ενδιάμεσους» (π.χ. ημιυπαίθριους) χώρους, κτλ.: η αναγκαιότητα της σχέσης της εκπαιδευτικής διαδικασίας με τον υπαίθριο χώρο έχει διατυπωθεί ιστορικά από τις αρχές του 20ου αι., βλ. την πρώτη διάλεξη της Κας Κωτσή.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Blog στο WordPress.com.

Αρέσει σε %d bloggers: